انواع آزمونهاي پيشرفت تحصيلي کتبي :

الف ) باز پاسخ (توليد پاسخ )، تشريحي  ( انشايي ) ، تشريحي گسترده پاسخ و  تشريحي   محدود   پاسخ، کوته پاسخ

ب ) بسته پاسخ يا عيني (گزينش پاسخ ) صحيح و غلط – چند گزينه اي  - جور کردني

                                                       

نكات كلي براي تهيه انواع آزمونها :

تهيه جدول مشخصات آزمون (هدف – محتوا ) ، توزيع سئوالات ، تهيه پيش نويس سئوال ها ، بررسي و تجديد نظر پيش نويس سئوالها پس از چند روز ، توجه به تطابق و همخواني سئوالات ، بررسي و انتقاد از سئوال هاي آزمون توسط ساير همكاران ، تهيه سئوال بيش از تعداد مورد نياز ، استفاده از انواع مختلف سئوالات  آزمون طراحي و اجراي ارزشيابي هاي متعدد در طول يك دوره اموزشي ( در فاصله زماني متعدد )

آزمونهاي تشريحي گسترده پاسخ :

دراين گونه آزمونها  فراگير آزاد است تا به هر طور که مايل باشد  پاسخ خودرا بپروراند وسازمان دهد . در پاسخ دادن به سوالهاي  آزمون فراگير از لحاظ زمان پاسخدهي و مقدار پاسخ آزادي کامل  دارد. بنابراين اين نوع سوالها براي اندازه گيري هدفهاي سطوح بالاي حيطه شناختي  (تجزيه و تحليل ، تركيب و ارزشيابي ) منلسب ترين سوالها هستند.

 آزمونهاي تشريحي محدود پاسخ :

در اين نوع آزمون ،فراگير در پاسخ دادن به سوالها آزادي کامل ندارد ، بلکه صورت سوال  اورا ملزم مي سازد تا پاسخ خود رادر چهار چوب شرايطي خاص محدود کند. همچنين اين سوالها فراگير را از نظر زمان پاسخدهي ومقدار پاسخ محدود مي کند

محاسن ومعايب آزمونهاي تشريحي :

متخصصان نظرهاي موافق ومخالف زيادي نسبت به کاربرد آزمونهاي تشريحي داشته اند.

محاسن آزمونهاي تشريحي :

1-تهيه آزمونهاي تشريحي از تهيه آزمونهاي عيني آسانتر است.

2-اين نوع آزمون تنها وسيله موجود سنجش توانايي آزمون شونده در پروراندن جواب سوالها ست.

3-اين آزمونها توانايي پاسخ دادن به سوال را مي سنجند نه توانايي انتخاب سوال را .

4-آنها برروش مطالعه يادگيرندگان تاثير مثبت به جاي مي گذارند.

معايب آزمونهاي تشريحي :

1-اين آزمونها نمونه  کوچکي  از محتواي درس وهدفهاي آموزش را اندازه ميگيرند.

2-تصحيح برگه هاي امتحاني اين گونه آزمونها  نمي تواند با دقت انجام گيرد.

3-تصحيح برگه هاي امتحاني اين آزمونها بسيار وقت گير است. 

4-در تصحيح برگه ها ممكن است نظر شخصي تصحيح كننده  دخالت كند و از دقت و عينيت نمرات بكاهد

5-ارزشيابي با استفاده از اين آزمون ها ، به ويژه  زماني كه  تعداد   آزمون شونده  زياد باشد وقت گير است

6-اين آزمون نمونه كوچكي از مطالب تدريس شده و هدفهاي آموزشي را به دست مي دهد و پوشش مناسبي به تمامي مطالب و محتواي آموزشي ندارند

در مجموع مي توان گفت عليرغم محدوديتهايي كه اين نوع آزمون دارد وسيله بسيار مناسبي براي ارتقاء سطح يادگيري فراگيران محسوب مي شود 

مثال 1 : براي درسي كه تدريس مي كنيد  يا قرار است در آينده آن را درس بدهيد ، يك طرح كامل براي ارزشيابي پيشرفت تحصيلي فراگيران آن درس تهيه  كنيد  .  مراحلي را كه بايد طي كنيد ، وسايلي كه به كار خواهيد گرفت و دلايلي كه براي انتخاب خود داريد را شرح دهيد .

مثال 2 – پايش رشد كودكان و راههاي انجام آن را توضيح دهيد.

 

آزمونهاي گسترده پاسخ را چگونه تهيه كنيم ؟

الف – سئوال را طوري تهيه نماييد كه به طور مستقيم به هدفهاي آموزشي مورد اندازه گيري مربوط باشد

ب – سئوال را ط.ري بنويسيد كه موضوع مهمي را در برداشته باشد

ج – سئوال را به گونه اي طرح نمائيد كه حتي الامكان سطوح بالاتر هدفهاي شناختي را در برداشته باشند

د – سئوال آزمون را خيلي واضح و مشخص بنويسيد

هـ – در تهيه سئوالات گسترده پاسخ از كاربرد كلمات چه كسي ، چه وقت ، كجا و جز اينها كه بعنوان قيد هاي محدود كننده هستند خودداري كنيد

و – از فراگيران بخواهيد  كه به همه سئوال ها پاسخ دهند و از طرح سئوالات اضافه براي انتخاب فراگيران از بين انها بايد اجتناب شود

ز – زمان كافي به پاسخ دهندگان بدهيد و براي هر سئوال وقت جداگانه اي پيشنهاد نماييد

ح – با طرح سئوالاتي كه به پاسخ كوتاه تري نياز دارند ، تعداد سئوالات را افزايش دهيد

ط – تا حدامکان ازسوالهای تازه وموقعیتهای جدید استفاده نمایید.

ی-صورت سوالهای تشريحی رابا عبارات وکلمات واضح وروشن بنويسد واز کلی گويي وابهام بپرهيزيد

 

قواعدتصحيح پاسخ سوالهای تشريحی :

الف– يك راهنماي پاسخ يا جواب نمونه تهيه نماييد و نكات كليدي و مهم پاسخ ها واحد آن مشخص نماييد

ب –تمام پاسخ هاي آزمون شوندگان را دريک  نشست وبدون وقفه  زمانی تصحيح نماييد.

ج -  اشتباهات در پاسخ ها را مهم تلقي نماييد و در پي علل و مشكلات يادگيرنده در پاسخدهي باشيد .

د – پاسخ سوالها را تنها بر اساس هدفی که درسوال گنجانده شده  تصحيح کنيد .

ه – پاسخ را سوال به سوال تصحیح کنید نه ورقه به ورقه .

و – روی برگه های آزمون اشتباهات  دانش آموزان راتصحيح ونظرات خود رابنويسيد.

 

پرسشهای  شفاهي :

یکی از تدابیر متداول وموثر درارزشیابیهای غیر رسمی از یادگیریهای دانش آموزان ، به منظور دادن  بازخورد  به آنان ، تشویق وترغیب آنان در یادگیری ورفع مشکلات ومعایب  یاد گیری آنان استفاده از پرسشهای شفاهی است .

پرسش  شفاهی را نمی نوان یک آزمون به حساب آورد که ازنتایج آن بتوان برای سنجش میزان یادگیری دانش آموزان  از آن استفاده کرد .  اما ازاین نوع پرسش می توان برای بهبود روشهای یادگیری دانش آموزان وشيوه های آموزشی مربی استفاده کرد ، زيرا آنها بازخورد های فردی برای معلم و دانش آموزان فراهم می کنند .

آزمونهاي کوته پاسخ

 اين آزمون حد وسط آزمون  تشريحي و آزمون عيني است .شباهت آن با آزمون تشريحي اين است  که در هر دو آنها جواب را آزمون شونده تهيه  مي کند . با وجود اين جواب سوالهاي کوته پاسخ آنقدر مختصر است  که اين آزمونها را بکلي از آزمونهاي  تشريحي مجزا مي سازد وبه آزمونهاي عيني نزديک مي کند .

تعريف آزمون کوته پاسخ

آزمون کوته پاسخ از مجموعه اي سوال  مختصر  که غالبا براي سنجش هدفهاي آموزش سطح پايين حيطه شناختي  طرح مي شوند تشکيل  مي يابد . سوال اين آزمونها از آزمون شونده  مي خواهند تا کلمه ،  عبارت ، جمله ، يا عددي را  درپاسخ به يک سوال يا تکميل  يک جمله بنويسند.

انواع  آزمونهاي کوته  پاسخ

1-    نوع پرسشي

مثال : مرکز استان مازندران  کجاست ؟

2-    نوع کامل کردني

مثال :  بزرکترين درياچه دنيا ............... است

3-    نوع تشخيصي يا تداعي

مثال :  در مقابل  هر عنصر شيميايي  ، علامت شيميايي آنها را بنويسيد

سديم   :                                                                پتاسيم :

کاربرد آزمونهاي کوته پاسخ    

آزمونهاي کوته پاسخ براي اندازه گيري سطوح پايين  هدفهاي حيطه شناختي ،به ويژه دانش يا معلومات مفيد هستند.

البته در پاره اي از اوقات از اين نوع سوالات براي اندازه گيري هدفهاي سطح بالاتر نيز ميتوان استفاده کرد .مانند :

1-تشخيص دادن اندامهاي يک موجود زنده از روي عکس

2-توانايي حل کردن مسائل عددي در رياضيات وعلوم

3-حل کردن  معادله هاي رياضي وشيمي

بنابر اين  اگر سوالهاي آزمون هاي کوته پاسخ به گونه اي  نوشته شوند که مسايل مختصر رياضي وتبديل وتفسير مطالب را شامل شوند ميتوان سطح آنها را از دانش به فهميدن و حتي بکار بستن ارتقا داد

مثال:چه عددي  است  که دو برابر آن به اضافه 5 مي شود 39 ؟

براي حل کردن اين مسئله ،دانش آموز ابتدا بايد عدد مورد نظر را مجهول فرض کند. بعد بايد مسئله رااز صورت کلامي  به صورت معادله اي مانند 39=5+x 2 تبديل نمايد (ترجمه ) . آنگاه  با کاربرد فرمولي که براي حل کردن اين گونه مسائل آموخته است به حل مسئله بپردازد (بکار بستن )

 

محاسن ومعايب آزمونهاي کوته پاسخ

محاسن آزمونهاي کوته پاسخ

1-تهيه سوالها وتصحيح پاسخ آنها آسان است.

2-نسبت به آزمونهاي عيني  چند گزينه اي ،صحيح – غلط ، وجورکردني  اطلاعات تشخيصي بيشتري  رادر اختيار مربيان  ميگذارند.

3-حدس کورکورانه که از معايب عمده آزمونهاي عيني است ،در اين آزمونها وجود ندارد.

معايب آزمونهاي کوته پاسخ

1-از اين آزمونها نمي توان براي سنجش هدفهاي سطح بالاي يادگيري استفاده کرد

2-تصحيح و نمره گذاري پاسخهاي اين آزمونها به دقت وسرعت آزمونهاي عيني  نيست.

 

آزمونهاي کوته پاسخ را چگونه تهيه کنيم ؟

1-براي آزمون  جدول مشخصات تهيه کنيد

2-هر سوال بايد موضوع مهم آموزشي را اندازه گيري کند.

3-صورت سوال کاملا روشن نوشته  شود بطوريکه به پاسخ معيني نياز داشته باشد

4-صورت سوال را از روي مطالب  کتاب عينا نقل نکنيد. زيرا اينکار دانش آموز را تشويق به حفظ کردن مطالب کرده وما نع از درک وفهم آنان  مي شود

5-در سوالهاي کوته پاسخ کامل کردني، تنها کلمات وعبارات مهم را حذف کنيد

6-در سوالهاي کامل کردني تعداد زيادي جاي خالي منظور نکنيد زيرا سوال  مبهم وناخوانا مي شود.همچنين  جاي خالي سوال  را تا آنجا که ممکن است درقسمت پاياني سوال قرار دهيدزيرا دانش آموز قبل از رسيدن به جاي خالي ، از موضوع مورد نظر اطلاع کامل پيدا کند.

7-تا حد امکان به جاي  سوالهلي کامل کردني  ،از سوالهاي پرسشي  استفاده کنيد. 

 آزمونهای عینی:

ازمونهای عینی آزمونهایی هستند که درآنها سوال وجواب در اختیارآزمون شوندگان قرار داده می شود وآنها درباره جوابهای داده شده تصمیماتی میگیرندویا اعمالی  انجام میدهند..

این آزمونها از سه دسته اصلی  تشکیل می شوند:

1-    صحیح – غلط                       true- false

2-    جور کردنی                           maching

3-     چند گزينه اي                 Multiple – choice

ویژگی مهم همه این  سوالها این است که تصحیح جواب آنها بطور دقیق  وعینیانجام می گیرد.ودرآن نظر شخصی مصحح هیچ گونه دخالتی ندارد.از این رو به به همه آنها آزمونهای عینی (غیر ذهنی ) می گویند.

وجه تمایز دیگر این آزمونها با آزمونهای تشریحی وکوته پاسخ این است  که این آزمونها توانایی باز شناسی (RECOCGNIZE ) یا تشخیص را می سنجد، درحالیکه آزمونهای تشریحی وکوته پاسخ عموما توانایی بازخوانی (RECALL ) آزمون شوندگان را اندازه می گیرند.

هرچند این دو فرایند  ( بازشناسی و بازخوانی ) از لحاظ روانشناسی رابطه زیادی باهم دارند وجنبه های یاد آوری (REMMERNING) را تشکیل می دهند،از نظر عملی وکاربردی دو توانایی متفاوت اند.

بنابر این اگر مربی بخواهد توانایی باز خوانی دانش آموزان را سنجش کند حتما باید از آزمونهای تشریحی وگوته پاسخ  استفاده کند، وچناچه سنجش توانایی بازشناسی  برای او کافی باشد می  تواند از آزمونهای عینی استفاده کند.

 

آزمونهای صحیح  -  غلط

در آزمونهای صحیح – غلط تعدادی سوال یا جمله در اختیار  آزمون شونده  گذاشته می شود  واو صحیح یاغلط بودن آنها را تعیین می کند. سوالهای صحیح – غلط انواع مختلفی دارند به شرح زیر:

1-نوع صحیح – غلط : دراین نوع سوال یک جمله خبری دراختیارآزمون شونده گذاشته می شود و از او خواسته می شود تا درستی  یا نادرستی آن را تشخیص دهد.

مثال :

مجموعزاویه های داخلی  هر چهارضلعی360 درجه است.                               صحیح - غلط

2- نوع بله – نه : دراین نوع سوال یک جمله استفهامی یا پرسشی به آزمون شونده داده می شودواو باید جواب بله یا نه را مشخص کند.

مثال :

مرکز  استان آذربایجان  غربی تبریز است؟                                                  بله - نه

3-نوع اصلاحی : دراین نوع سوال به آزمون شونده  جمله داده می شود که درآن غلطی وجود داردواوباید غلط راتشخیص دهد ، آنرا خط بزند ، ودرستش رابنویسد.

مثال :

جذر عدد  64 ،  9  است

در سوال بالا دانش آموز باید 9 را خط  بزند وبه جای آن عدد 8 راقرار دهد.

این تنها نوع سوال صحیح –غلط است که درآن  علاوه بربازشناسی ، باز خوانی نیز صورت میگیرد.زیرا آزمون شونده برای پاسخ دادن به سوال هم باید جز غلط سوال را تشخیص دهد (باز شناسی ) وهم جز  درست

آنرابه یاد آورده و بنویسد (باز خوانی ). در واقع این نوع سوال ترکیبی از نوع صحیح –غلط ونوع کوته پاسخ  است.

4-نوع خوشه ای : دراین نوع سوال  که به آن سوال  چند صحیح و غلط  نیز می گویند،تنه سوال به صورت یک جمله ناتمام نوشته  می شود و به دنبال آن تعدادی جواب قرار میگیرند. دراین سوالها ،هر یک از جوابهای پیشنهادی باید  به عنوان صحیح یا غلط  مورد قضاوت قرار گیرد.

مثال :

میانگین حسابی :

الف – یکی از اندازه های گرایش مرکزی است .                                                                 صحیح – غلط

ب – کمتر از میانه تحت تاثیر نمرات خیلی بزرگ یا خیلی کوچک قرار میگیرد                   صحیح –غلط

ج – رابطه همبستگی بین دو متغیر را نشان می دهد.                                                           صحیح - غلط

 

آزمونهاي چند گزينه اي:

 آزمون چند گزينه اي متداولترين آزمون عيني است که هم در سنجش تواناييهاي مختلف و هم در سنجش يادگيري در زمينه هاي گوناگون تحصيلي مورد استفاده واقع مي شود. آزمون چند گزينه اي هم از لحاظ يکنواختي سئوالها ، هم از لحاظ حساسيت کم در مقابل حدس کورکورانه و هم از لحاظ سهولت تصحيح پاسخنامه ها بهترين نوع آزمونهاي عيني است . ما در متن حاضر اين نوع آزمون و طرز تهيه آن را مورد بحث قرار مي دهيم و موارد استفاده آن را در سنجش انواع مختلف بازده هاي يادگيري معرفي مي کنيم

تعريف آزمونهاي چندگزينه اي  :

آزمون چند گزينه اي شامل تعذاذي سوال است که هريک از آنهااز يک قسمت اصلي وتعدادي گزينه (پاسخ ) تشکيل مي شود وآزمون شونده از ميان گزينه هاي پيشنهادي گزينه صحيح (پاسخ سوال ) را انتخاب مي کند

 قسمتهاي مختلف سئوال چند گزينه اي

هر سئوال چند گزينه اي شامل قسمتهاي اصلي زير است :

1-قسمت اصلي يا تنه سئوال : اين بخش سئوال متن اصلي سئوال را تشکيل مي دهد و در برگيرنده مسئله يا موضوعي است که سئوال بايد آن را اندازه گيري کند.

2-گزينه درست يا پاسخ سئوال : يکي از گزينه هاي پيشنهادي پاسخ درست سئوال است که آزمون شونده بايد آن را برگزيند . به اين گزينه گزينه کليد گفته مي شود.

3- گزينه انحرافي : به غير از گزينه درست سئوال ، تعدادي گزينه ديگر نيز براي هر سئوال تهيه مي شود که به آن گزينه هاي انحرافي مي گويند . نقش گزينه هاي انحرافي منحرف کردن آزمون شوندگاني است که پاسخ درست سئوال را نمي دانند.

متن اصلي يا تنه سئوال را يک جمله استفهامي يا يک جمله ناتمام تشکيل مي دهد و گزينه پيشنهادي جواب جمله استفهامي يا تکميل کننده جمله ناقص هستند.

تعداد گزينه هاي سئوالهاي چند گزينه اي ( گزينه درست و گزينه انحرافي ) از 2 تا 5 متغير است از لحاظ نظري هرچه تعداد گزينه ها بيشتر باشد امکان حدس زدن کمتر است اما به سبب اينکه پيدا کردن بيش از سه پاسخ انحرافي کار دشواري است آزمونهاي چهارگزينه اي که در آنها امکان حدس زدن جواب درست يک در چهار است شهرت بيشتري کسب کرده اند.

متخصصان آزمون سازي پيشنهاد مي كنند که آزمون ساز تازه کار بهتر است کوشش کند تا متن سئوالهاي خود را در قالب جمله هاي استفهامي طرح کند زيرا به اين شکل هدف سئوال به طور آشکارتري بيان مي شود اما چنانچه طرح سئوال در قالب جمله استفهامي خيلي طولاني تر از طرح آن به صورت عبارت نا تمام باشد بهتر است از همان شکل جمله ناتمام استفاده کرد اما بايد سعي نمود که تمام گزينه هاي پيشنهادي تکميل کننده جمله ناتمام باشند .

انواع سوالهاي چند گزينه اي :

1-نوع تنها گزينه درست : اين نوع سوال ساده ترين  نوع  سوالهاي چند گزينه اي است . دراين نوع سوال  تنها  يکي از گزينه ها  درست است  وبقيه گزينه ها کاملا  غلط هستند.

مثال :

اگر 27 =  R*3 باشد . R برابراست با :

الف )3                      ب )9                          ج ) 10                 د) 11

2-نوع بهترين گزينه  : دراين نوع  سوال ، همه گزينه ها صحيص هستند  ، اما يکي از آنها از همه بهتر يا درست تر است

مثال :

کدام مورد زير تعريف کامل تري  از يادگيري است .

الف) کسب اطلاعات  تازه در نتيجه آموزش

ب) ايجاد تغييرات نسبتا پايدار  در رفتار بالقوه  يادکيرنده

ج )ايجاد تغييرات مطلوب و مورد نظر در رفتار ياد گيرنده

د ) توانايي بخاطر سپردن  وياد آوري تجارب پيشين

3-نوع منفي : در اين نوع سوال تنه سوال  به صورت منفي بيان مي شودوهمه گزينه ها  بجز يکي از آنها درست هستند.

مثال : 

در مورد اقدامات در هنگام بروز سيل کدام گزينه صحيح نمي باشد.

الف)  مناطق کم ارتفاع راسريعا ترک نماييد

ب) به سرعت غذاوآب ذخيره نماييد

ج) هيچ گاه به تنهايي در يک ناحيه سيل زده به اين طرف آن طرف ندويد

 د) در سيلاب سطح جاده، رانندگي با سرعت پايين انجام شود

 محاسن ومعايب آزمونهاي چند گزينه اي

محاسن آزمونهاي چند گزينه اي

1-اين آزمونها از ساير آزمونهاي عيني  انعطاف پذيرترند . آنها علاوه بر دانش توانايي استدلال ، قضاوت ، و بسياري ازبازده هاي مهم ديگر را مي سنجند.

2- با استفاده از سوالهاي چند گزينه اي مي توان در يک زمان محدود تعداد زيادي از هدفهاي آموزشي وبخش مهمي از محتواي در را اندازه گيرير کرد.

3-آزمونهاي چند گزينه اي نسبت به آزمونهاي صحيح – غلط کمتر امکان حدس کورکورانه را به آزمون شونده را مي‌دهند.

4-پاسخهاي اين سوالها به سادگي وبا عينيت  کاملا قابل تصحيح هستند.

5-اگر گزينه هاي انحرافي  اين آزمونها با توجه  به اشتباهات  وکج فهمي هاي متداول دانش آموزان تهيه شودمنبع بسيار خوبي براي تشخيص مشکلات دانش آموزان خواهد بود.

 

معايب آزمونهاي چند گزينه اي          

آزمونهاي چند گزينه اي از چند نظر مورد انتقاد قرار گرفته اند :

1-ساختن اين  آزمونها بسيار دشوار است ، در نتيجه  مربيان غالبا نمي توانند تعدادي گزينه انحرافي خوب براي سوالهاي چند گزينه اي تهيه کنند .

2- اغلب سوالها در حد  سنجش اطلاعات  جزيي وکم اهميت  نوشته مي شود.

3-در مقايسه با آزمونهاي  صحيح  - غلط خواندن  اين آزمونها  وپيدا کردن  گزينه درست مستلزم صرف وقت زياد تري است ،به ويژه اگر گزينه ها خيلي  شبيه بهم ساخته شده باشند.

4-دانش آموزان  قوي بيش از دانش آموزان معمولي  قادر به پيدا کردن  اشکالات و  پيچيدگيها ي سوالات  هستند ، اما از آنخا که تنها  يک پاسخ صحيح  در سوال وجود دارد  ، بابت اين تيز بيني نه تنها تشويق نمي شوند بلکه با دادن جوابي که مورد نظر  طراح سوال  نيست ممکن مورد سوال قرار گيرند.

آزمونهاي چند گزينه اي را چگونه تهيه کنيم ؟

1-هر سوال بايد موضوع مهم  يا يک هدف آموزشي را اندازه گيري کند.

2-بيشتر از يک مسئله يا يک مطلب را در هر سوال قرار ندهيد.زيرا اگر بيشتر از يک مسئله يا يک مطلب را در هر سوال قرار دهيد و آزمون شونده در پاسخگويي به سوال موفق نباشد معلوم نيست  که کدام يک از مطالب را نمي دانسته وعلت عدم موفقيت او چه بوده است .

3-براي نوشتن سوالها از عبارات وکلمات قابل فهم استفاده کنيد. استفاده از جملات وعبارات مبهم  ممکن است باعث شود که آزمون شوندگان با وجود اينکه جواب درست را مي دانند ، به علت  ابهام و دشواري متن سوال نتوانند به آن جواب درست بدهند.

4-از تکرار مطالب  در گزينه ها خودداري کنيد.

5-مطلب اصلي سوال  را بطور کامل در تنه سوال بنويسيد. زيرا آزمون شونده متوجه شود که سوال در باره چه مطلبي مي‌باشد. بهترين راه اين  است  که روي گزينه ها را پوشانده وتنه سوال را به تنهايي بخوانيد تا متوجه شويد که مطلب يا مسئله بطور کا مل بيان  شده است.

6-سوال را  طوري بنويسيد که پاسخ  درست  تنها پاسخ  درست  يا قطعا  درست ترين پاسخ  باشد.

7-براي اندازه گيري فرايندهاي پيچيده  ذهني از موقعيتهاي تازه استفاده کنيد. مسائل وموقعيتهاي که در کلاس  وکتاب  براي  آموزش فعاليت هاي  ذهني چون کاربستن ، ترکيب واز اين قبيل بکار رفته اند ، ديگر نمي توانند براي سنجش  اين تواناييها در متن  سوالها  مورد استفاده قرار گيرند. زيرا اگر اين مطالب  در سوالها  تکرار شوند ، تنها سطح دانش را مي سنجند  بنا بر اين  براي سنجش توانايي هاي بالا از موقعيتها ومثالهاي تازه بايد استفاده شود.

8-گزينه هاي انحرافي را طوري بنويسيد که توجه آزمون شوندگان  بي اطلاع از موضوع سوال را به خود جلب نمايد.

اين   گزينه بايد ظاهري  منطقي داشته باشند ودر يک  بررسي  سطحي درست  جلوه  کنند. يعني  نبايد آشکار غلط  باشند .  آنگونه  که هر کسي بتواند غلط بودن  آنها را تشخيص دهد .

9-در سوالات  منفي کلمات منفي را برجسته  جلوه  دهيد.

10-از نوشتن  سوالهايي که در آنها متن سوال منفي  و گزينه ها هم منفي  هستند ، يعني منفي  مضاعف احتراز کنيد . زيرا اين سوالها  بسيار دشوار هستند  وخواندن آنها آزمون شونده را گيج و سردرگم مي کند

11-تا حد امکان  از کابردعبارتهايي مانند " تمامي موارد "  وغيره خودداري کنيد

12-سوالهايي که در آنها   اين گونه عبارتها بکارمي  روند  به  ويژه  اگر بجاي گزينه درست  سوال بکار روند  ،                  بسيار آسان هستند .  زيرا اگر آزمون شونده  بداند دو گزينه از گزينه ها  درست است، چه از درست  وغلط بودن بقيه       گزينه ها  اطلاع داشته ويا نداشته با شد گزينه صحيح را انتخاب خواهد کرد .

13-طول گزينه درست را در سوالهاي مختلف تغيير دهيد :

گزينه درست در مقايسه  با گزينه هاي انحرافي بايد طوري نوشته شود که به هيچ وجه نمايان نباشد. گزينه درست نبايد در چند سوال پشت سر هم از ساير گزينه ها بلندتر يا کوتاهتر باشد.

14-در آزمونهاي تکويني از گزينه  "نمي دانم " استفاده کنيد  :

آزمونهاي تکويني به عنوان کمکي براي آموزش وبه منظور تشخيص مشکلات  ياد گيري دانش آموزان وآموزش معلمان  مورد استفاده قرار  مي گيرند وهدف آنها نمره دادن  به دانش آموز نيست . پس در چنين  حالتي به نفع  يادگيرنده است که اگر نمي تواند  به سوالي پاسخ دهد ،  بجاي حدس کور کورانه صادقا نه عمل کند وگزينه  : نمي دانم  " را انتخاب نمايد .

15-در سوالهايي که تنه آنها جمله ناتمام است ، جاي خالي سوال را در قسمت آخر جمله قرار دهيد :

زيرا موضوع اصلي سوال بايد در تنه سوال باشد  ، به گونه اي که آزمون شونده بعد از مطالعه آن وپيش از مراجعه  به گزينه ها منظور اصلي  سوال را بفهمد  

16- تنها در صورت لزوم از آزمونهاي چند گزينه اي  استفاده کنيد :

هرچند آزمونهاي چند گزينه اي داراي فايده هاي زيادي هستند ، اما در همه جا اثر بخشي يکساني ندارند و مواردي يافت مئ شود که بهتر است از آزمونهاي ديگري  به جاي آنها استفاده کرد .

aبراي مسائل محاسباتي رياضي -  آمار وعلوم ، آزمونهاي کوته پاسخ  پيشنهاد مي شود.

aبراي سنجش واقيتها  و يا عقايد  استفاده از آزمونهاي صحيح – غلط را پيشنهاد مي کنند .

aآنجا که نوشتن  گزينه هاي انحرافي خوب دشوار است  اما تعداد ي مطالب متجانس  يافت مي شوند ، بهتر است ا آزمونهاي  جور کردني استفاده شود .

سوال چند گزينه اي کاربردهاي  زيادي دارد ، اما هميشه بهترين نوع سوال  نيست .

يکي از اصول آزمون سازي اين است که  « آن نوع سوالي را بکار بريد که بهترازبقيه هدف  شما را بطور مستقيم و موثر سنجش مي کند» .                                                   

تهيه و تنظيم : واحد آموزش بهورزي مركز بهداشت استان خراسان رضوي تاريخ  7/1/92